Xin các cao nhân kinh nghiệm hạch toán nghiệp vụ hợp đồng hợp tác đầu tư (mua máy móc thiết bị) giữa doanh nghiệp và các cá nhân. Phân chia lợi nhuận theo tỷ lệ vốn góp ( công ty 70%, các cá nhân 30%), giá thuê thiết bị tính theo giá thị trường, doanh nghiệp dùng chính thiết bị để phục vụ thi công.
Xin các cao nhân kinh nghiệm hạch toán nghiệp vụ hợp đồng hợp tác đầu tư (mua máy móc thiết bị) giữa doanh nghiệp và các cá nhân. Phân chia lợi nhuận theo tỷ lệ vốn góp ( công ty 70%, các cá nhân 30%), giá thuê thiết bị tính theo giá thị trường, doanh nghiệp dùng chính thiết bị để phục vụ thi công.
Chào bạn, với tình huống này theo mình cần tách rõ bản chất trước khi hạch toán:
1️⃣ Điểm mấu chốt cần xác định trước
Đây KHÔNG nên xem đơn giản là “góp vốn rồi chia lợi nhuận” nếu tài sản là máy móc do doanh nghiệp trực tiếp dùng để thi công.
Bạn cần xác định hợp đồng thuộc dạng nào:
Hợp đồng hợp tác kinh doanh để cùng khai thác máy móc.
Hay cá nhân góp tiền cho doanh nghiệp mua máy, sau đó doanh nghiệp thuê lại máy.
Hay cá nhân cho doanh nghiệp vay vốn, rồi nhận phần lợi nhuận theo thỏa thuận.
Mỗi bản chất sẽ ra cách hạch toán và thuế khác nhau.
2️⃣ Nếu là hợp đồng hợp tác kinh doanh đúng bản chất
Nên mở sổ theo dõi riêng cho hợp đồng hợp tác.
Máy móc mua về phải xác định rõ đứng tên ai trên hồ sơ mua bán, hóa đơn, đăng ký tài sản nếu có.
Nếu doanh nghiệp là bên đứng tên mua, quản lý, sử dụng máy thì doanh nghiệp ghi nhận tài sản cố định theo hồ sơ hợp lệ.
Phần tiền cá nhân góp không nên đưa vào vốn chủ sở hữu của công ty.
Phần cá nhân góp nên theo dõi là khoản phải trả/phải thanh toán theo hợp đồng hợp tác.
Chi phí khấu hao máy đưa vào chi phí thi công nếu máy phục vụ công trình của doanh nghiệp.
Doanh thu, chi phí, lợi nhuận từ hoạt động có dùng máy phải tách riêng được để làm căn cứ chia lợi nhuận.
3️⃣ Về khoản “giá thuê thiết bị theo giá thị trường”
Chỗ này rất dễ rủi ro.
Nếu doanh nghiệp đã ghi nhận máy là tài sản của mình mà lại tự tính thêm chi phí thuê chính máy đó thì không hợp lý.
Vì doanh nghiệp không thể vừa là chủ tài sản, vừa tự thuê lại tài sản của chính mình.
Nếu muốn có khoản “tiền thuê thiết bị”, cần làm rõ bên cho thuê là ai.
Nếu cá nhân là chủ sở hữu phần máy và cho doanh nghiệp thuê thì phải có hợp đồng thuê, hồ sơ bàn giao, chứng từ thanh toán, nghĩa vụ thuế của cá nhân cho thuê tài sản.
Nếu bản chất là hợp tác chia lợi nhuận thì không nên gọi là chi phí thuê máy, mà nên xác định là phần lợi nhuận/cổ tức hợp tác được chia cho cá nhân theo hợp đồng.
4️⃣ Hướng hạch toán tham khảo
Khi mua máy móc, nếu đủ điều kiện ghi nhận tài sản cố định:
Nợ 211
Nợ 133 nếu được khấu trừ thuế GTGT đầu vào
Có 111, 112, 331
Khi nhận tiền cá nhân góp theo hợp đồng hợp tác:
Nợ 111, 112
Có 3388
Khi trích khấu hao máy dùng cho thi công:
Nợ 623, 627 hoặc 154 tùy cách tập hợp chi phí
Có 214
Khi xác định phần lợi nhuận phải chia cho cá nhân:
Nợ chi phí/phân phối kết quả theo hồ sơ hợp tác phù hợp
Có 3388
Khi chi trả cho cá nhân:
Nợ 3388
Có 111, 112
Đồng thời phải xem xét nghĩa vụ khấu trừ/kê khai/nộp thay thuế cho cá nhân nếu hợp đồng quy định doanh nghiệp nộp thay.
5️⃣ Rủi ro thuế cần chú ý
Nếu ghi “tiền thuê máy” nhưng cá nhân không đứng tên sở hữu tài sản, không có hồ sơ cho thuê hợp lệ thì chi phí thuê dễ bị loại.
Nếu chia lợi nhuận cho cá nhân nhưng không có bảng xác định doanh thu, chi phí, lợi nhuận của hợp đồng thì khoản chi cũng dễ bị nghi là chi không đủ căn cứ.
Nếu giá thuê thiết bị cao hơn mặt bằng hoặc không chứng minh được giá thị trường thì có rủi ro bị ấn định/điều chỉnh khi kiểm tra.
Nếu dùng tiền cá nhân góp nhưng hợp đồng lại giống vay vốn trá hình, phần chi trả cho cá nhân có thể bị xem lại bản chất.
6️⃣ Theo mình nên xử lý an toàn như sau
Soạn lại hợp đồng thật rõ: cá nhân góp tiền hay góp quyền sở hữu máy, doanh nghiệp quản lý máy hay thuê máy, cách tính lợi nhuận, ai chịu chi phí, ai chịu thuế.
Không dùng đồng thời 2 bản chất mâu thuẫn: vừa “thuê máy”, vừa “chia lợi nhuận từ máy” nếu không giải thích rõ.
Mở mã theo dõi riêng cho hợp đồng hợp tác: vốn góp, chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, doanh thu liên quan, lợi nhuận phân chia.
Lập biên bản góp vốn/hợp tác, biên bản bàn giao máy, bảng phân bổ thời gian sử dụng máy cho công trình.
Khi chia tiền cho cá nhân, nên có bảng tính lợi nhuận, biên bản xác nhận kết quả hợp tác, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt nếu giá trị lớn.
7️⃣ Kết luận ngắn gọn
Trường hợp này không nên hạch toán vội là “chi phí thuê thiết bị”.
Trước tiên phải xác định ai là chủ sở hữu máy và bản chất khoản tiền trả cho cá nhân là tiền thuê, tiền lãi vay, hay lợi nhuận được chia.
Nếu doanh nghiệp đứng tên mua và dùng máy thì thường ghi nhận tài sản, trích khấu hao, theo dõi phần tiền cá nhân góp qua công nợ hợp tác.
Vì nghiệp vụ này liên quan cả kế toán, thuế TNDN, thuế TNCN của cá nhân và rủi ro hợp đồng, bạn nên cho đơn vị tư vấn có phí rà hợp đồng, chứng từ mua máy và dòng tiền trước khi chốt bút toán chính thức.